Caesar’ın Diktatörlüğü ve Yunanistan Hazırlıkları
Caesar, Roma’ya gelmiş ve kendini diktatör ilan etmişti. Burada siyaset, asayiş, ekonomi ve adalet konularında beğenmediği hükümleri değiştirerek iyileştirmelerde bulundu. Siyasi nüfuzunu artırdıktan sonra diktatörlük görevini bırakarak Brindisium’a gitti. Daha önceden, Pompey’i takip etmek için 12 lejyonu ve tüm atlılarıyla burada buluşulmasını kararlaştırmıştı.
Buradan Yunanistan’a geçiş yapılacaktı; lakin Caesar’ın tüm askerlerini tek seferde karşıya geçirecek kadar çok gemisi yoktu. Ayrıca birlikleri de Galya ve İspanya’daki savaşlardan ve yolculuklardan dolayı sayıca çok azalmış, oradaki yumuşak iklimlere alışmış olan askerler arasında Brindisium’daki sert sonbahar ikliminden dolayı sağlık sorunları ortaya çıkmıştı.
Pompey’in Savaş Hazırlıkları ve Askeri Gücü
Pompey’in ise rahatsız edilmeden ordusunu toparlamak için yaklaşık bir sene zamanı vardı. Savaşa hazırlık için Doğu Akdeniz kıyılarındaki Roma topraklarından ve vassal (kukla) devletlerden çok büyük miktarda gemi, tahıl ve para topladı. Yönetimi kendisine ait olan eyaletlerdeki tüccarları da kendisine para vermeye zorladı.
Askeri olarak dokuz lejyonluk bir ordusu vardı. Bu lejyonların yanında Girit, Lakedemonia (Sparta), Pontus, Suriye eyaletlerinden ve diğer devletlerden topladığı 3.000 okçu, 6 tabur sapancı, 2.000 paralı asker ve 7.000 atlısı vardı. Pompey’in oğlu da 800 asker ve çok sayıda gemiyle babasına katılmıştı.
Adriyatik Geçişi ve Denizdeki Çatışmalar
Pompey, Caesar’ın İtalya üzerinden denizden girişini engellemek amacıyla Batı Yunan limanlarını güçlendirmiş; Dyrrachium ve Apollonia’daki (Arnavutluk) karargâhlarını yenilemişti. Caesar’ı önlemek amacıyla donanmasını kıyı boyunca yerleştirmişti. Pompey’in donanmasının idaresi Marcus Bibulus’taydı.
Caesar, Brindisium’da topladığı askerlere şu konuşmayı yaptı:
“Şimdi, bugüne kadar çektiğimiz tüm sıkıntı ve tehlikelerin amacını gerçekleştirme zamanıdır! Gemilerimizin en verimli şekilde kullanılabilmesi için yanınıza hiçbir kişisel eşya veya köle almayacaksınız. Böyle yaparsanız zaferden ve cömertliğimden fazlasıyla yararlanacaksınız!”
Askerler de hep bir ağızdan cevap verdiler: “İstediğin emirleri verebilirsin. Emirleri büyük bir şevkle yerine getireceğiz!”
4 Ocak günü yedi lejyonuyla denize açılan Caesar, ertesi gün Ceronya Kayalıkları’ndan geçerek tek bir gemi bile kaybetmeden Pharsalus’ta karaya çıktı. Geri kalan askerlerin getirilmesi amacıyla aynı gece gemilerini, yardımcısı Fufius Calenus komutasında Brindisium’a geri gönderdi. Ancak geri dönerken düşmana yakalandılar; Bibulus bu gemilerden 30 kadarını yakalayıp yaktırdı.
Diplomatik Girişimler ve Stratejik Hamleler
Caesar’ın elinde, Pompey’in çok değer verdiği mühendis Vibullius Rufus bulunuyordu. Caesar, barış teklifini iletmesi için onu gönderdi. Teklif; her iki tarafın da ordularını terhis etmesi ve Senato’nun kararına uyması yönündeydi. Ancak Vibullius teklifi iletmek yerine, Caesar’ın çıkartma yaptığını haber verdi.
Bu sırada Caesar, Oricum ve Apollonia’yı direnişle karşılaşmadan ele geçirdi. Pompey ise ordusundaki paniği güçlükle yatıştırarak Apsus Nehri boyunca kamp kurdu. İki ordu, nehrin karşı kıyılarında destek kuvvetlerini beklemeye başladı.
Dyrrachium Kuşatması ve Caesar’ın İlk Yenilgisi
Marcus Antonius’un destek kuvvetleriyle birleşen Caesar, Pompey’i Dyrrachium’da kuşatmak için devasa tahkimatlar inşa etti. Caesar’ın tabiriyle bu, daha önce görülmemiş tarzda bir savaştı. Ancak Caesar’ın ordusundan kaçan iki kardeşin (Rocillus ve Aecus) verdiği istihbarat, Pompey’e beklediği fırsatı sundu.
Kuşatma hattındaki zayıf noktaya denizden ve karadan saldıran Pompey, Caesar’ı ağır bir yenilgiye uğrattı. Eğer Marcus Antonius müdahale etmeseydi, kayıplar çok daha büyük olabilirdi.
Pharsalus Savaşı: İç Savaş’ın Kader Anı
Yenilginin ardından Caesar planını değiştirdi ve ordusunun moralini düzeltmek için etkili bir konuşma yaparak geri çekildi. İki ordu nihayet M.Ö. 48 yılının 9 Ağustos günü Pharsalus’ta (Farsala) karşı karşıya geldi.
Savaşın Güç Dengesi:
| Taraf | Lejyoner | Atlı | Toplam Yaklaşık |
| Caesar | 20.000 | 2.000 | 32.000 |
| Pompey | 40.000 | 7.000 | 51.000 |
Pompey, sayısal üstünlüğüne güvenerek atlılarıyla Caesar’ın sağ kanadına saldırdı. Ancak Caesar, atlılarının arasına gizlediği lejyonerlerle bir pusu kurmuştu. Bu stratejik hamle Pompey’in atlılarını bozguna uğrattı. Ardından gelen topyekûn piyade hücumuyla Caesar kesin bir zafer kazandı.
Savaşın Sonu
Savaş sonunda Caesar yalnızca 230 kayıp verirken, Pompey’in ordusu 10.000 asker kaybetti ve tamamen dağıldı. Pompey, Mısır’a kaçtı ancak oraya varır varmaz öldürüldü. İç savaş, Gaius Julius Caesar’ın mutlak zaferi ve Gnaeus Pompey Magnus’un trajik yenilgisiyle sona erdi.
Yararlanılan Kaynaklar
BBC, Commentarii de Bello Civili
About the Author
