29 Ekim 2025’te, yıldızlararası cisim 3I/ATLAS, Güneş’ten 203 milyon kilometre uzaklıkta günberi noktasına ulaşacak. 3I/ATLAS Parçalanacak mı?
Şu ana kadar, astronomik veri setlerinde 3I/ATLAS ile açıkça ilişkilendirilen hiçbir küçük nesne bulunamadı. ESA’nın ExoMars TGO’su tarafından yayımlanan en son görüntüler (buradan erişilebilir), 3I/ATLAS’ın etrafında muhtemelen görüntü parazitleri olan soluk yapılar göstermektedir. Bu verilerde güncel kuyruklu yıldızlara, arka plan yıldızlarına ve Mars’ın uyduları Phobos ile Deimos’a ait ilgisiz görüntüler de bulunmaktadır. Ancak şimdiye dek, 3I/ATLAS’tan ayrıldığı doğrulanmış hiçbir nesne yoktur.
Mars yörünge araçlarından veya yer tabanlı teleskoplardan elde edilen görüntülerde 3I/ATLAS ile ilişkili herhangi bir nesne veya Galileo Projesi gözlemevleri tarafından izlenen Dünya atmosferindeki tanımlanamayan cisimlerin herhangi bir yeni faaliyeti, 3I/ATLAS’ın doğasını çözmede büyük ilgi uyandıracaktır.
Eğer 3I/ATLAS doğal kökenli bir kuyruklu yıldız ise, Güneş’e yaklaştıkça parçalara ayrılabilir.[5][6][7] Bu bulanık ışık topunu gözlemlemeye devam etmeli ve bağımsız küçük ışık noktalarına ayrılıp ayrılmadığını kontrol etmeliyiz.
Bu konu ile ilgili diğer yazılara buradan ulaşabilirsiniz: 3I/ATLAS Çevresindeki Gaz Bulutunda Demir Olmaksızın Hızla Artan Siyanür ve Nikel Üretimi 3I/ATLAS Hakkında Haberler: Kütleçekimsel Olmayan İvmelenme Eksikliği, Anormal Derecede Büyük Kütleli Bir Cisme İşaret Ediyor 3I/ATLAS Hakkında Yeni Sorular ve Cevaplar ExoMars TGO’dan 3I/ATLAS’ın İlk Görüntüleri
Kuyruklu Uıldızlar
Kuyruklu yıldızlar öncelikli olarak Güneş tarafından ısıtılmanın bir sonucu olarak parçalanır, ancak bazen kütle çekimsel gelgitler ve gaz salınımından kaynaklanan dönüş stresiyle de dağılabilirler. Bir kuyruklu yıldızın feci bir şekilde birden fazla parçaya ayrılacağını, detaylı bileşimini ve malzeme mukavemetini bilmeden tahmin etmek zordur.
67P/Churyumov-Gerasimenko gibi kuyruklu yıldızlar üzerinde yapılan çalışmalar, bunların daha küçük parçaların yavaşça birleşmesiyle oluşmuş olabileceğini göstermektedir; bu durum, bu cisimleri parçalanmalara karşı hassas hale getiren çok sayıda iç çatlağa sahip, zayıf bir şekilde bağlanmış bir yapıya yol açar.
Bir kuyruklu yıldız Güneş’e yaklaştığında, Güneş radyasyonu buzlu çekirdeğini ısıtır. Karbon dioksit, karbon monoksit veya su gibi uçucu buzlar doğrudan gaza dönüşerek (süblimleşerek) toz ve küçük kayaları beraberinde sürükler. Daha küçük nesneler, birim kütle başına daha geniş bir yüzey alanına sahip oldukları için aşırı ısınmaya ve daha fazla kütle kaybına karşı daha savunmasızdır. Bu süreç, buz ve toz karışımı ortaya çıkan termal strese dayanamazsa kuyruklu yıldızın parçalanmasına neden olabilir.
3I/ATLAS
Süblimleşen gaz jetleri kuyruklu yıldızın yüzeyine eşit olarak dağılmaz ve itici gibi davranarak çekirdeğin dönüşünü hızlandırır. Hızlı dönüş, 332P/Ikeya-Murakami kuyruklu yıldızında olduğu gibi, kuyruklu yıldızı parçalayabilir; bu kuyruklu yıldızın hızlı dönüşünün parçalanmasına yol açtığı düşünülmektedir. Kütleçekimsel gelgitlerden kaynaklanan parçalanma, 1994 yılında Jüpiter’in kütleçekimi tarafından parçalanan Shoemaker-Levy 9 kuyruklu yıldızının parçalarının gezegene çarpmasıyla kanıtlanmıştır. (buradan erişilebilir)
Aynı anda birden fazla hedefi incelemek için mini-sondalar bırakan teknolojik bir ana geminin sonucu olarak da bir küçük nesneler filosu ortaya çıkabilir. Daha küçük kütleli sondalar, aynı anda birçok yerde keşif veya kendi kendini kopyalama amaçlı manevralar için daha az güç gerektirir.
3I/ATLAS’ın Güneş’e en yakın geçişinden kısa bir süre sonra, Kasım ayı boyunca ESA’nın Jüpiter Buzlu Aylar Kaşifi (Juice) tarafından gözlemlenebilir olacak. Kasım ve Aralık aylarında, yer tabanlı gözlemevleri de 3I/ATLAS’ı izleyebilecek ve doğal bir kuyruklu yıldız gibi parçalanıp parçalanmadığını veya teknolojik bir ana gemi gibi mini-sondalar bırakıp bırakmadığını kontrol edebilecek. İkinci senaryo, 3I/ATLAS’ı genetik bilgisini sayısız tohumla yayan bir karahindiba çiçeğine benzeten yıldızlararası bir bahçıvan olarak tanımlayabilir.
Yazar Hakkında
Avi Loeb, Galileo Projesi’nin başkanı, Harvard Üniversitesi’nin Kara Delik Girişimi’nin kurucu direktörü, Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’ndeki Teori ve Hesaplama Enstitüsü’nün direktörü ve Harvard Üniversitesi astronomi bölümünün eski başkanıdır (2011–2020).[1][2] Kendisi, Başkan’ın Bilim ve Teknoloji Danışmanları Konseyi’nin eski bir üyesi ve Ulusal Akademiler Fizik ve Astronomi Kurulu’nun eski başkanıdır.[2] “Extraterrestrial: The First Sign of Intelligent Life Beyond Earth” adlı çok satan kitabın ve 2021’de yayımlanan “Life in the Cosmos” adlı ders kitabının ortak yazarıdır.[1] “Interstellar” adlı yeni kitabının ciltsiz baskısı Ağustos 2024’te yayımlandı.
Bu yazı MEDIUM sitesindeki https://avi-loeb.medium.com/first-images-of-3i-atlas-from-exomars-tgo-3dd902ff8849 yazısının çevirisidir.
About the Author
2 thoughts on “3I/ATLAS Parçalanacak mı?”